Ад складальніка

Лорэнс Стоўн. Вяртанне наратыву
Алан Мэгіл. “Вялікі наратыў” і гістарычная навука
Фрэнк Анкерсміт. Гістарыяграфія і постмадэрнізм
Лорэнс Стоўн. Будучыня гісторыі
Джон Г. Э. Покак. Канцэпцыя мовы і metier d’histprien
Джым Шарп. Гісторыя “знізу”
Джойс Эплбай. Сіла гісторыі
Гўін Прынз. Вусная гісторыя
Эдвард Гэлет Кар. Прычыннасць у гісторыі
Джавані Леві. Пра мікрагісторыю
Тэадор Шнайдэр. Роля гістарычнай свядомасці ў палітыцы
Джоан Скот. Жаночая гісторыя

Іменны паказнік

У зборнік уключаныя артыкулы вядомых заходніх вучоных па тэорыі, метадалогіі і філасофіі гісторыі, якія — хоць пісаліся яшчэ ў канцы ХХ ст. — сталі пэўным узорам асноўных кірункаў сучаснай гістарычнай навукі. Яны прысвечаныя істотным пераменам ў гістарыяграфіі, звязаным пераважна з прызнаннем фундаментальнай ролі тэксту і адраджэнню наратыву, пра які піша Лорэнс Стоўн, — пераходу ад колькаснага, статыстычнага і структурнага да наратыву і, значыць, да чалавека. З багатым досведам развіцця сусветнай гістарыяграфіі ў апошнія дзесяцігоддзі, калі яна, адыходзячы ад традыцыйных мадэляў гісторыяпісання ў кірунку “ачалавечвання”, перажыла захапленне гістарычнай антрапалогіяй, мікрагісторыяй, вуснай гісторыяй, прыняла і вытрымала выклік постмадэрнізму і г. д., цяпер зможа пазнаёміцца і шырокае кола беларускіх гісторыкаў.

Хоць цяперашні стан гістарычнай навукі многімі даўно вызначаецца як “крызіс”, аўтары публікаваных артыкулаў не падзяляюць такой пазіцыі. Бясспрэчна, аднак, што гістарыяграфія стала іншай, больш сціплай і самарэфлексіўнай. Не адмаўляючы самой магчымасці спазнання рэальнасці мінулага, сённяшняя гуманістыка прызнае, што ў гэтым спазнанні немагчыма дасягаць такіх самых ведаў, як пры вывучэнні фізічнага свету. Гаворачы словамі Фрэнка Анкерсміта, наша стаўленне да гісторыі павінна быць больш метафарычным, а не па-ранейшаму літаральным.

Сабраныя артыкулы, ужо публікаваныя раней на старонках БГА і дапрацаваныя для кніжнага выдання, напісаныя ў розныя часы прадстаўнікамі розных плыняў і школ, яднае не толькі навізна даследчыцкага падыходу і дэманстраванне іншага, нетрадыцыйнага погляду на мінулае. Агульным пафасам для зборніка можна лічыць клопат пра рамяство гісторыка, пра яго будучыню, ды няхай стрыманы, але аптымізм, якім асабліва натхняюць Джойс Эплбай і Лорэнс Стоўн: “Чуткі пра смерць гісторыі моцна перабольшаныя”!

Генадзь Сагановіч